Wie vandaag het nieuws volgt, kan er niet omheen: de wereld staat in brand. De oorlog in Oekraïne sleept al jaren aan en blijft Europa rechtstreeks raken. In het Midden-Oosten laait geweld telkens opnieuw op, met dramatische gevolgen voor de bevolking en voor de stabiliteit van de hele regio. We zijn gefocust op wat er vandaag in Oekraïne, Gaza en Iran gebeurt. Tegelijk groeit wereldwijd het aantal conflicten zo snel dat we geneigd zijn er een aantal te vergeten: Soedan, de Democratische Republiek Congo, de Sahel-regio, …. In 2024 telden experts wereldwijd 61 brandhaarden. Het aantal gewapende conflicten stijgt!
Stop de oorlog!
Tegelijk zien we hoe grootmachten – zoals Rusland, China en de VS – steeds brutaler hun geopolitieke macht laten gelden. De internationale rechtsorde is steeds vaker ondergeschikt aan brute machtspolitiek.
Wanneer leiders zonder schroom territoriale ambities formuleren of andere landen onder druk zetten (zoals Trump met Groenland), komt het fundament van het internationaal recht zelf op losse schroeven te staan. Wat ooit vanzelfsprekend leek – vrede, stabiliteit en respect voor grenzen – blijkt plots opnieuw kwetsbaar.
Laatst viel de VS Venezuela binnen en ontvoerden ze de president, Cuba wordt door Trump openlijk bedreigd, en – je leest het goed – hij suggereerde dat het reeds platgebombardeerde eiland Kharg in Iran opnieuw zou worden aangevallen 'just for fun'. Dit soort politiek willen we niet, dit moet stoppen.
Ook Belgen slikken een bittere oorlogspil
Voor werknemers in België blijven die conflicten geen ver-van-ons-bedshow. Oorlogen en geopolitieke spanningen hebben directe economische gevolgen. Energieprijzen schieten omhoog, grondstoffen worden duurder en transportketens raken verstoord. Wereldwijd stegen de gasprijzen sinds de oorlog in Iran met 50%! Olie wordt volgens experts 25 tot 65% duurder. Het resultaat voelen werknemers elke dag in hun portemonnee, bijvoorbeeld aan de pomp.
De prijs van basisproducten stijgt, de energiefactuur blijft zwaar doorwegen en de koopkracht staat daardoor onder druk. Terwijl bedrijven soms nog buffers hebben, zijn het vaak de werknemers die de eerste en hardste klappen opvangen. Ons indexsysteem is daarbij cruciaal om onze koopkracht te beschermen. Daar moet de Arizona-regering dus met haar pollen af blijven!
Transportarbeiders mogen zich ook aan het ergste verwachten door de verstoring van de 'supply chain'. Als de brandstof duurder wordt, wordt transport duurder. Dit zal neerwaartse druk zetten op onze lonen. Sociale dumping zal opnieuw sterker de kop opsteken en wachttijden in de havens zullen oplopen.
Voor een sterk en verenigd Europa!
Voor de vakbond is dit cruciaal: ervoor zorgen dat werknemers niet opnieuw de rekening betalen van internationale crisissen waarvoor zij geen enkele verantwoordelijkheid dragen. Wie echter denkt dat een klein land als België zich alleen zal kunnen weren tegen het geweld van de grote mogendheden, vergist zich. Net daarom is dit een moment van waarheid voor Europa. Zowel voor politici als voor de vakbond.
In een wereld waar autoritaire leiders en nationalistische krachten terrein winnen, kan Europa zich geen verdeeldheid veroorloven. Onze democratie, onze sociale rechten en onze welvaartsstaat zijn geen vanzelfsprekendheden. Ze zijn het resultaat van decennia samenwerking, strijd en solidariteit. Maar vandaag worden die verworvenheden bedreigd – zowel van buitenaf als van binnenuit.
Rechtse en populistische bewegingen proberen het Europese project af te breken en zetten mensen tegen elkaar op. Wie echter denkt dat nationale muren bescherming zullen bieden, vergist zich. Alleen een sterk, verenigd en sociaal Europa kan onze democratie verdedigen en onze welvaart beschermen. Dat betekent meer samenwerking, meer solidariteit en een duidelijke keuze voor democratische waarden. Want als Europa iets heeft bewezen sinds de Tweede Wereldoorlog, dan is het dit: samenwerking maakt ons sterker dan verdeeldheid ooit kan doen.
Frank Moreels
Voorzitter BTB-ABVV
Vakbondswerk in een belegerd land: in gesprek met Oleg Grygoriuk
Toen Oleg Grygoriuk – voorzitter van de Oekraïense maritieme vakbond – vier jaar geleden aantrad, bevond het land zich midden in de coronapandemie. Nauwelijks was die crisis onder controle, of de oorlog brak uit.
Als voorzitter van de Marine Transport Workers Trade Union of Ukraine (MTWTU) vertegenwoordigt Oleg ongeveer 80.000 leden: zeevarenden, dokwerkers en havenarbeiders. Sinds het begin van de oorlog is hun leven ingrijpend veranderd en daarmee ook het vakbondswerk zelf. "Achteraf bekeken was de pandemie slechts een voorbereiding op wat nog moest komen."
Geen toegang tot werk
De eerste schok kwam onmiddellijk bij de start van de Russische invasie. Door de staat van beleg mochten mannen tussen 18 en 60 jaar het land niet verlaten. Voor zeevarenden betekende dat dat ze niet meer aan boord konden gaan. Geen schip, geen loon. Duizenden gezinnen verloren van de ene dag op de andere hun inkomen.
De vakbond schakelde over op crisiswerking. Er werd humanitaire hulp georganiseerd voor leden zonder inkomsten. Tegelijk bood men juridische ondersteuning aan wie onder specifieke omstandigheden toch kon uitreizen om opnieuw te werken. In de woorden van Oleg: "Voor ons was het essentieel om te voorkomen dat mensen volledig zonder perspectief achterbleven."
Havens onder vuur
Vandaag zijn de uitdagingen opnieuw anders. De havens, Odessa, Chornomorsk, Izmail en andere, liggen bijna dagelijks onder vuur. Drone- en raketaanvallen maken werken er levensgevaarlijk. Verschillende vakbondsleden kwamen al om het leven, anderen raakten gewond.
Daarnaast kampt het land met langdurige stroomuitval. In december kende Odessa bijna twee weken volledige black-out. De vakbond investeerde daarom in generatoren en alternatieve energievoorziening voor lokale afdelingen, zodat dienstverlening aan leden kon blijven doorgaan.
Internationale solidariteit speelt daarbij een cruciale rol, zegt Oleg: "Europese en mondiale vakbondsorganisaties bieden financiële, logistieke en juridische steun. Zonder die solidariteit zouden we het veel moeilijker hebben."
Een economie onder druk
De Oekraïense economie is zwaar getroffen, maar niet volledig ingestort. Sommige sectoren blijven draaien, onder meer om vitale exportstromen in stand te houden. Toch is de afhankelijkheid van buitenlandse steun groot.
In havens die door blokkades of bezetting nauwelijks operationeel zijn, worden lonen soms niet of laattijdig uitbetaald. "We onderhandelen met bedrijven en met de overheid om ondernemingen open te houden en minstens een minimuminkomen te garanderen. Volledige inkomensgarantie is onmogelijk, maar we proberen het ergste te voorkomen."
Opkomen voor arbeidsrechten
In oorlogstijd verschuiven politieke prioriteiten. Arbeidsrechten staan niet bovenaan de agenda. Voor de vakbond blijven ze dat wel.
Wanneer werknemers onterecht worden ontslagen of hun rechten worden geschonden, wordt eerst onderhandeld. Indien nodig volgt een gerechtelijke procedure. De afgelopen jaren werden tientallen rechtszaken aangespannen, met in de meeste gevallen een positief resultaat. "Het is belangrijk dat onze leden zien dat de rechtsstaat nog werkt en dat vakbondswerk ook in oorlogstijd zin heeft. De sociale dialoog bestaat nog. We blijven overleg afdwingen en laten onze stem horen."
Werknemers aan het front
Veel leden van de maritieme vakbond bevinden zich aan het front. Zij verdedigen het land en kunnen nadien worden erkend als oorlogsveteranen, al verloopt de administratieve erkenning vaak moeizaam. De vakbond ondersteunt hen juridisch en waar mogelijk ook financieel.
De vermoeidheid in de samenleving is groot. Het dagelijkse leven in Oekraïne is gevaarlijk en stressvol. Toch overheerst bij de vakbondsleiding geen defaitisme. ‘We kunnen het ons niet veroorloven om te verliezen. Maar uiteindelijk moet er vrede komen. Mensen verlangen naar vrede.’
Leven van dag tot dag
Geopolitieke analyses laat Oleg over aan anderen. De prioriteit van de vakbond ligt bij de concrete uitdagen van de leden: hoe hen beschermen, hoe hun inkomen veiligstellen, hoe hun rechten verdedigen.
Lange termijnstrategieën zijn moeilijk in een context van voortdurende onzekerheid.
Toch blijft er één constante: optimisme als plicht. ‘Als wij als vakbond niet hoopvol blijven, wie dan wel? We moeten een voorbeeld zijn. We moeten tonen dat solidariteit sterker is dan oorlog."
Oleg Grygoriuk
Na een periode waarin de onderhandelingen in de sector bussen en cars (PC 140.01) muurvast leken te zitten, is er eindelijk witte rook. Waar werkgevers eerder nog elke vooruitgang blokkeerden, is er nu een akkoord dat geldt voor alle werknemers in de sector. Door te kiezen voor de dialoog in plaats van een staking bij De Lijn, zien alle chauffeurs vandaag een concreet resultaat. Dat verschil is direct voelbaar op de werkvloer.
Dit zijn de belangrijkste overwinningen voor de koopkracht van de bus- en carchauffeurs:
Solidariteit loont
Eerder klaagde de vakbond nog aan dat werkgevers de boel probeerden te vertragen en te versnipperen. Dankzij onze gezamenlijke druk en het geloof in overleg is er nu een akkoord dat voor iedereen in de sector hetzelfde is. Dit is een belangrijke overwinning voor de werkzekerheid en het respect dat elke chauffeur verdient.
De nationale betoging op 12 maart was een krachtig signaal van werknemers en burgers uit het hele land. Met maar liefst 100.000 deelnemers lieten we in de straten van Brussel horen dat de actiebereidheid tegen de plannen van de Arizona-regering enorm groot is. Samen met andere vakbonden, studenten en het middenveld maakten we duidelijk dat het tijd is voor een andere mentaliteit bij de beleidsmakers. Het was een luid protest tegen een beleid dat wij als asociaal, onrechtvaardig en vrouwonvriendelijk bestempelen.
Vrouwen in de vuurlinie
Het was geen toeval dat de vrouwen ditmaal voorop liepen in de protestmars. Zij vormen vaak de ruggengraat van onze sectoren, maar worden tegelijkertijd het hardst getroffen door de geplande maatregelen. Denk maar aan het 'knabbelen aan de index', wat vooral voor wie lagere lonen heeft een enorme impact heeft op de koopkracht. Ook de onzekerheid rond 'flexi-jobs' en het gebrek aan sterke pensioenrechten raken vrouwen disproportioneel hard. Door hen een prominente plek in de manifestatie te geven, eisten we erkenning voor hun werk en een beleid dat sociale bescherming garandeert in plaats van afbreekt.
Tijd voor een gedragswijziging
Voor de BTB-militanten was de boodschap aan de regering helder: Arizona, tijd voor een gedragswijziging! De afgelopen weken werd er in de verschillende provincies al 'warmgedraaid' om de mobilisatie voor deze dag op punt te zetten. We strijden voor eerlijke arbeidsvoorwaarden en het behoud van onze verworven rechten. Aan iedereen die erbij was om deze stem kracht bij te zetten: 100.000 keer bedankt. Wij blijven waakzaam en strijdvaardig zolang de sociale fundamenten van onze samenleving onder druk staan.
Met veel trots kondigen we aan dat 'MovimenT' in 2026 een tweede editie krijgt, opnieuw in de Zoo van Antwerpen. Na het succes van de eerste keer brengen we opnieuw een inspiratiefestival dat mensen samenbrengt om na te denken over economie, democratie, technologie en de samenleving. Het is dé plek voor wie houdt van sterke stemmen en gedurfde ideeën die onze toekomst mee vormgeven.
Een internationale line-up
De eerste namen voor deze nieuwe editie staan inmiddels vast (check ze hier al). We kunnen rekenen op een boeiende en zelfs internationale line-up waar we zelf bijzonder enthousiast over zijn. De komende maanden maken we de sprekers mondjesmaat bekend via onze kanalen. Het loont dus zeker de moeite om de website van MovimenT goed in de gaten te houden, want er volgen nog veel mooie aankondigingen.
Praktisch: inschrijven vanaf mei
Wil je erbij zijn? De inschrijvingen openen in mei 2026. Vanaf dat moment kun je jouw plaats reserveren voor dit unieke evenement. Op is op!
We willen iedereen de kans geven om deel te nemen. Daarom voorzien we opnieuw een bewaakte 'funzone' voor kinderen tot 12 jaar. Terwijl jij luistert en meedenkt, kunnen de kinderen zich veilig amuseren onder professionele begeleiding.
Blokkeer de datum alvast in je agenda: 29 augustus 2026, in de Zoo van Antwerpen.
Europarlementslid Kathleen Van Brempt windt er geen doekjes om in haar nieuwste column voor Sampol: "Niets is zo efficiënt als een goede karikatuur om een tegenstander belachelijk te maken." Ze doelt hiermee op het beeld dat Europa zich enkel bezighoudt met details zoals vastzittende flessendoppen, terwijl de VS en China raketten en robots bouwen. Maar volgens Van Brempt is dat beeld niet alleen vals, het is ook gevaarlijk.
Een sociaal model dat wél werkt
In haar analyse stelt Kathleen Van Brempt dat Europa over een uniek sociaal model beschikt dat we veel feller moeten verdedigen. Terwijl critici spotten met Europese regeltjes, wijst zij op de keiharde feiten. "Europeanen leven langer, hebben toegang tot betaalbaar onderwijs en de beste zorgsystemen ter wereld," benadrukt ze. Ze maakt daarbij een scherpe vergelijking met de Verenigde Staten, waar elk jaar een half miljoen gezinnen failliet gaat door medische kosten - een situatie die in Europa bijna ondenkbaar is.
Ook op het vlak van veiligheid en privacy scoren we volgens het parlementslid stukken beter. De moordcijfers liggen in Europa drie keer lager dan in de VS, en nergens ter wereld worden burgerrechten en privacy zo streng beschermd door de wet.
De aanval op Europa is geen toeval
Dat Europa zo vaak wordt aangevallen met spotprenten en desinformatie, is volgens Van Brempt een bewuste strategie van autocraten zoals Trump en Poetin. "Europa wordt niet aangevallen omdat het niets betekent, maar omdat het net wél iets betekent", schrijft ze. Voor wie droomt van een wereld zonder sociale bescherming of werknemersrechten, is een sterk Europa namelijk een grote hindernis.
Haar boodschap is dan ook een oproep tot herwonnen trots: Europa is geen perfect project, maar wel een van de meest geslaagde politieke projecten van de voorbije eeuw. We mogen ons niet laten verlammen door verdeeldheid of het idee dat we zwak zijn.
Lees de volledige analyse in Sampol
Benieuwd naar het volledige betoog van Kathleen Van Brempt over de kracht van het Europese model? Haar column verscheen in het vernieuwde tijdschrift Samenleving & Politiek (Sampol), een onmisbare bron voor wie het maatschappelijke debat van dichtbij volgt.
De aankondiging van H&M om het distributiecentrum in Ghlin (Bergen) te sluiten, is ingeslagen als een bom. Met deze geplande herstructurering van het logistieke netwerk staan ongeveer 440 banen op het spel. Het nieuws komt als een schok voor de werknemers en hun gezinnen, die zich jarenlang hebben ingezet om de site draaiende te houden.
Syndicale solidariteit is essentieel
In deze onzekere tijden is de solidariteit van de vakbond van cruciaal belang. BTB-ABVV betuigt haar volledige steun aan alle getroffen werknemers en werkneemsters. Het jarenlange harde werk mag niet eindigen in koude onverschilligheid vanuit de directie.
BTB-ABVV steunt het personeel dan ook volledig in de stappen en de strijd die zullen volgen. De boodschap aan de werknemers van Ghlin is duidelijk: jullie staan er niet alleen voor. Wij zullen samen vechten voor respect en een rechtvaardige oplossing.
Dat er gaten zitten in de bescherming van werknemers, hoeven we niemand uit te leggen. Een van de grootste problemen is het misbruik van onderaanneming om verantwoordelijkheid af te schuiven en winsten te maximaliseren ten koste van de wetgeving. Hoewel onderaanneming in de transportsector een gekend mechanisme is, wordt het te vaak gebruikt om doelbewust de prijs te drukken en aansprakelijkheid te ontlopen.
Hoofdelijke aansprakelijkheid als wapen
Het Europees Parlement zet nu een cruciale stap door te pleiten voor 'hoofdelijke aansprakelijkheid'. Dit betekent dat een opdrachtgever mee verantwoordelijk wordt wanneer er misbruiken gebeuren bij een van de onderaannemers. Zo kunnen misbruiken direct worden aangerekend aan de partij die de opdracht geeft.
Duidelijkheid in de keten
Daarnaast ligt de vraag op tafel om de onderaannemingsketen te beperken tot maximaal twee niveaus. Vandaag is het vaak een ondoorzichtig kluwen waarbij opdrachtgevers soms niet eens weten wie het werk uitvoert. Het is nu aan de Europese Commissie om dit rapport om te zetten in duidelijke regels die malafide bedrijven controleren en sanctioneren.
De opmars van autonome voertuigen (AV) in het openbaar vervoer gaat sneller dan verwacht. Waar het lang toekomstmuziek leek, volgen pilootprojecten in de VS elkaar nu in sneltempo op. Grote spelers zoals Waymo testen op grote schaal, maar de transparantie over de resultaten is zoek.
Technologie mag geen excuus zijn voor afbraak
Voor werkgevers lijken deze systemen de 'ideale werknemer': ze worden niet ziek en staken nooit. Voor de vakbond is de lijn echter duidelijk … technologie mag nooit een voorwendsel zijn om rechten af te bouwen. In Europa dreigt een versnipperde markt te ontstaan omdat geharmoniseerde regels en antwoorden op aansprakelijkheid bij ongevallen nog ontbreken.
Leuven als testcase
Ook in België is de technologie al tastbaar: in Leuven rijdt een autonome shuttle met Chinese software. Hoewel er nog steeds een bestuurder aanwezig is, blijven de vakbondseisen scherp: veiligheid komt altijd op de eerste plaats en passagiersdata moeten in Europa beschermd blijven. Autonome voertuigen kunnen hoogstens een aanvulling zijn, maar mogen de professionele chauffeur nooit vervangen.
Sinds het zomerakkoord ligt de discussie over nachtarbeid weer op tafel. Terwijl sommigen in de regering regels overboord willen gooien naar analogie met het Nederlandse model, proberen anderen het sociaal overleg nog te redden. De mythe dat nachtarbeid in de Belgische logistiek onmogelijk zou zijn, klopt niet; duizenden bedrijven werken er vandaag al mee.
Gezondheid en loon onder druk
Werken in de nacht is niet zomaar een uurtje anders werken; het heeft een zware impact op de gezondheid en het gezinsleven. Daarom is een correcte premie meer dan terecht. Het echte doel van dit nieuwe akkoord lijkt echter de afbraak van loonvoorwaarden om nachtarbeid zo goedkoop mogelijk te maken.
Geen overleg, geen eerlijke vergoeding
Door nachtwerk eenzijdig in te voeren zonder sociaal overleg, wordt de weg vrijgemaakt voor sociale dumping in de logistieke sector. Bestaande goede afspraken over loon- en arbeidsvoorwaarden, het resultaat van jarenlang overleg, komen zo onder zware druk te staan. Voor de vakbond is dit onaanvaardbaar: nachtarbeid mag nooit ten koste gaan van de werknemer.
Werken op zee blijft een uitdagende sector waar werknemers vaak lange periodes ver van huis doorbrengen. Om de bescherming van deze groep wereldwijd te garanderen, werd twee decennia geleden de 'Maritime Labour Convention' oftewel de MLC gelanceerd. Vandaag wordt dit succes gevierd, maar de sector blijft waakzaam. Een internationaal verdrag op papier krijgt immers pas echt waarde wanneer de bepalingen op de werkvloer en op het dek strikt worden nageleefd.
Wat is de MLC en waarom blijft dit verdrag noodzakelijk?
De MLC wordt internationaal erkend als de 'Bill of Rights' voor zeelieden. Dit verdrag legt de fundamentele basisrechten vast voor iedereen die werkzaam is op zee, ongeacht of dat op een containerschip, een tanker of een cruiseschip is. Het fungeert als een essentieel sociaal vangnet binnen de mondiale maritieme economie.
Vóór de invoering van de MLC was de regelgeving vaak versnipperd en onduidelijk. Vandaag biedt het verdrag een helder kader voor zaken die de basis vormen van waardig werk. Een 'veilige werkplek' staat hierbij centraal, zodat werknemers hun taken kunnen uitvoeren zonder onnodige risico's. Daarnaast zijn 'eerlijk loon en rust' verankerd in de tekst. Dit garandeert een tijdige vergoeding en voldoende rusttijden om de veiligheid te vrijwaren en vermoeidheid tegen te gaan.
Ook de toegang tot 'medische zorg' is strikt geregeld, waarbij zieke of gewonde personeelsleden recht hebben op professionele verzorging aan boord of aan land. Verder zijn 'fatsoenlijk eten en onderdak' vastgelegd als basisrechten; gezonde voeding en kwalitatieve huisvesting zijn noodzakelijke voorwaarden voor elke maritieme operatie.
Een voortdurende opdracht
De voorbije 20 jaar heeft de MLC de omstandigheden voor tienduizenden werknemers tastbaar verbeterd. Het verdrag biedt vakbonden zoals BTB een juridisch instrument om wantoestanden bij malafide rederijen aan te pakken. Wanneer een schip de internationale normen schendt, kan dit leiden tot het 'aan de ketting leggen' van het vaartuig in de haven.
Toch blijven er uitdagingen bestaan. Gevallen van 'abandonment', waarbij bemanningen in de steek worden gelaten, of achterstallige loonbetalingen komen nog steeds voor. BTB blijft daarom strijdvaardig en gebruikt de MLC als een handvat om deze rechten te verdedigen. Het verdrag is geen statisch document, maar een levend instrument dat constant moet worden ingezet om misbruik te stoppen en de waardigheid van het beroep te beschermen.
Toekomstvisie
Deze twintigste verjaardag is een moment van erkenning voor de geboekte vooruitgang, maar het is geen eindpunt. Samen met internationale partners wordt er blijvend druk uitgeoefend op overheden en reders. Het doel blijft onveranderd: een maritieme sector waar respect, veiligheid en waardigheid de standaard zijn voor elke werknemer. De komende jaren zal de focus liggen op het versterken van deze solidariteit op zee.
